شیر و موش

بود شيری به بيشه اي خفته                    موشكی كرد خوابش آشفته

آنقدر دور شیر بازی کرد                           بر سر و دوشش اسب تازی کرد

آنقدر گوش شير گاز گرفت                        گه رها كرد و گاه باز گرفت

تا كه از خواب ، شير شد بيدار                   متغير ز موش بد رفتار

 (افرادی که که خواب هستند را باید به آرامی بیدار نمود چراکه افراد خواب ، خلع کالبد شده اند و صور پنهان از جسمشان خارج است. برای بیدار شدن باید بازگردد. به همین دلیل فردی را که با شتاب از خواب بیدار می کنید عصبانی شده یا دچار سردرد می شود یا ... )

دست برد و گرفت كله ی موش                 شد گرفتار ، موش بازيگوش

خواست در زير پنجه له كندش                   به هوا برده بر زمين زندش

(شیر بسیار بزرگ و قدرتند است و این قیاس بسیار بزرگ است)

گفت ای موش لوس يك غازی                     با دم شير مي كنی بازی ؟

(یک غازی در گذشته واحد پول بود و منظور چیزی بی ارزش است)

موش بيچاره در هراس افتاد                      گريه كرد و به التماس افتاد

(همیشه در نقطه ضعف ها افراد به التماس می افتند)

كه تو شاه وحوشي و من موش                 موش هيچ است پيش شاه وحوش

شیر باید به شیر پنجه کند                       موش را نیز گربه رنجه کند

تو بزرگي و ، من خطاكارم                         از تو اميد مغفرت دارم

شير از اين لابه رحم حاصل كرد                 پنجه وا كرد و موش را ول كرد

اتفاقا سه چهار روز دگر                            شير را آمد اين بلا بر سر

(در این بیت منظور این است که هیچ کس را خوار مشمارید)

از  پی صيد گرگ ، يك صياد                      در همان حول و حوش دام نهاد

دام صياد گير شير افتاد                            عوض گرگ ، شير گير افتاد

موش چون حال شير را دريافت                  از برای خلاص او بشتافت

بند ها را جويد با دندان                            تا كه در برد شير از آنجا جان

اين حكايت كه خوشتر از قند است             حاوی چند نكته از پند است

اولاً گر نِيی قوی بازو                               با قويتر ز خود ستيز مجو

ثانياً عفو از خطا خوب است                      از بزرگان گذشت مطلوب است

ثالثاً با سپاس بايد بود                             قدر نيكی شناس بايد بود

رابعاً هر كه نيك يا بد كرد                         بد به خود كرد و نيك با خود کرد

خامساً خلق را حقير مگير                        كه گهی سودها بردی زحقير 

(خلق را حقیر مشمارید چراکه روزی از آنها به شما سودی خواهد رسید)

شير چون موش را رهايی داد                    خود رها شد ز پنجه ی صياد

(آنچه کنی به خود کنی       گرهمه نیک و بد کنی)

در جهان موشكِ ضعيفِ حقير                     می شود مايه ی خلاصی شير

نتیجه شعر: با قوی تر از خود به پا نخیزید ، بخشش را سرلوحه خود قرار دهید ، سپاسگذار و قدرشناس باشید ، بدانید نیکی و بدی به خودتان بازمی گردد و هیچگاه خلق را حقیر نشناسید.

شعر زیر داستان موشی پیر و موشی جوان است. حکایتی است که همه انسان ها با آن در ارتباطند. کسانی که حرف ها و تجربیات بزرگانی چون اساتید ، پدر و مادر ، معلم ، دوست و ... را قبول ندارند دچار مشکل خواهند شد.

دو موش

ای پسر لحظه ای تو گوش بده                  گوش بر قصه ی دو موش بده

که یکی پیر بود وعاقل بود                        دگری بچه بود وجاهل بود

هر دو در کنج سقف یک خانه                   داشتند از برای خود لانه

گربه ای هم در همان حوالی بود               کز دغل پر ، ز صدق خالی بود

چشم گربه به چشم موش افتاد                به فریبش زبان چرب گشاد

(مردم در قدیم غذای چرب می خوردند و تمام چربی ها جذب بدن آنها می شد چراکه کار کار می کردند و سالها به زندگی می پرداختند. به همین دلیل چربی در گذشته بسیار خود بود و چرب زبانی بای همین مصداق است)

گفت ای موش جان چه زیبایی                  تو چرا پیش من نمی آیی

هر چه خواهد دل تو من دارم                     پیش من آ که پیش تو آرم

پیر موش این را شنید واز سر پند               گفت با موش بچه کای فرزند

نروی ، گربه گول می زندت                       دور شو ، ورنه پوست می کندت

بچه موش سفیه بی مشعر                      این سخن را نکرد از او باور

(بی مشعر: بی شعور و سفیه: نادان و جاهل)

گفت منعم ز گربه از پی چیست                او مرا دوست است ، دشمن نیست

گربه هم از قبیله موش است                    مثل ما صاحب دم و گوش است

که به دادم رسید مردم من                       بی جهت گول گربه خوردم من

پنجه اش رفت تا جگر گاهم                      من چنین دوست را نمی خواهم

پیر موشش جواب داد برو!                        بعد از این پند پیر را بشنو

هر که حرف بزرگتر نشنید                        آن ببیند که بچه موش بدید

شعر دیگر نصیحت پدر به فرزند است.

نصیحت

از مال جهان ز کهنه و نو                           دارم پسری به نام خسرو

هر چند که سال او چهار است                  پیداست که طفل هوشیار است

در دیده من چنین نماید                            بر دیده غیر تا چه آید

هر چند که طفل زشت باشد                     در چشم پدر بهشت باشد

هان ای پسر عزیز دلبند                            بشنو ز پدر نصیحتی چند

ز این گفته سعادت تو جویم                      پس یاد بگیر هرچه گویم

می باش به عمر خود سحر خیز                وز خواب سحر گهان بپرهیز

اندر نفس سحر نشاتی است                   کان را با روح ارتباطی است

دریاب سحر کنار جو را                              پاکیزه بشوی دست و رو را

صابونت اگر بود میسّر                               بر شستن دست و رو چه بهتر

با حوله پاک خشک کن رو                         پس شانه بزن به مو و ابرو

کن پاک و تمیز گوش و گردن                     کاین کار ضرورت است کردن

تا آن که به پهلویت نشیند                        چرک گل و گوش تو را نبیند

در پاکی دست کوش کز دست                  دانند ترا چه مرتبت هست

چرکین مگزار بیخ دندان                            کان وقت سخن شود نمایان

در آینه خویش را نظر کن                          پاکیزه لباس خود به بر کن

از نرم و خشن هر آنچه پوشی                  باید که به پاکیش بکوشی

گر جامه گلیم و گرچه دیباست                چون پاک و تمیز بود زیباست

در بزم چنان دهن مدرّان                           کت قعر دهان شود نمایان

چون بر سر سفره یی نشستی                زنهار مکن دراز دستی

زان کاسه بخورکه پیش دست است          بر کاسه دیگری مبر دست

با مادر خویش مهربان باش                        آماده خدمتش به جان باش

با چشم ادب نگر پدر را                              از گفته ی او مپیچ سر را

چون این دو شوند از تو خرسند                  خرسند شود از تو خداوند

در کوچه چو می روی به مکتب                   معقول گذر کن و معدب

چون با ادب و تمیز باشی                          پیش همه کس عزیز باشی

در مدرسه یاکت و متین شو                     بی هوده مگوی و یاوه مشنو

اندر سر درس گوش می باش                    با هوش و سخن نیوش می باش

می کوش که هر چه گوید استاد                گیری همه را به چابکی یاد

کم و گوی و  مگوی هرچه دانی                  لب دوخته دار تا توانی

(در مجالس باید این کار انجام گیرد و این بخشی از آموزش است. لطفا برداشت اشتباه نکنید و تصمیم نگیرید مثلا مشارکت نکنید یا در لژیون صحبت نکنید)

بس سر فتاده ی زبان است                      با یک نقطه زبان زیان است

(سرهای زیادی به خاطر زبان از تن جدا شده اند. زبان سرخ ، سر سبز را به باد می دهد)

آن قدر رواست گفتن آن                           کاید ضرر از نهفتن آن

نادان به سر زبان نهد دل                         در قلب بود زبان عاقل

اندر وسط کلام مردم                               لب باز مکن تو بر تکلم

زنهار مگو سخن بجز راست                      هر چند ترا در آن ضرر هاست

گفتار دروغ را اثر نیست                           چیزی ز دروغ زشت تر نیست

تا پیشه توست راست گویی                    هرگز مبری سیاه رویی

از خجلت شرمش ار شود فاش                 یاد آر و دگر دروغ متراش

چون خوی کند زبان به دشنام                   آن به که بریده باد از کام

از عیب کسان زبان فرو بند                       عیبش به زبان خویش مپسند

زنهار مده بدان به خو راه                          کز مونس بد نعوذ بالله

در عهد شباب چند سالی                        کسب هنری کن و کمالی

تا آن که به روزگار پیری                           در ذلت و مسکنت نمیری

امروز سه سال پیش از این نیست             بی علم دگر نمی توان زیست

گر صنعت و حرفتی ندانی                        زحمت ببری ز زندگانی

آن طفل که قدر وقت دانست                     دانستن قدر خود توانست

هر آنچه رود ز دست انسان                       شاید که به دست آید آسان

جز وقت که پیش کس نپاید                      چون رفت ز کف به کف نیاید

(هرچیزی از دست انسان برود بازگشتنی است به جز وقت)

گر گوهری از کفت برون تافت                    در سایه وقت می توان یافت

(از دست رفتن وقت با هیچ چیز با ارزشی باز نخواهد گشت)

ور وقت رود به دست ارزان                       با هیچ گهر خرید نتوان

هر شب که روی به جامه خواب                 کن نیک تأمل اندر این باب

کان روز به علم تو چه افزود                      وز کرده خود چه برده ای سود

(در زمان خواب بیندیشید امروز چه علمی نصیب شما شده است)

روزی که در آن نکرده ای کار                      آن روز ز عمر خویش مشمار

من می روم و تو ماند خواهی                    وین دفتر درس خواند خواهی

این جا چو رسی مرا دعا کن                     با فاتحه روحم آشنا کن

با احترام همسفر الناز رک